صمیمیت بینمون از بین رفته؛ چطور دوباره به هم نزدیک بشیم؟
گاهی یک زوج هنوز یکدیگر را دوست دارند، زندگی مشترکشان ادامه دارد و حتی ممکن است هر روز کنار هم باشند؛ اما احساس میکنند دیگر مثل گذشته به هم نزدیک نیستند.
صحبتهایشان کمتر شده، تماس و محبت فیزیکی کاهش پیدا کرده، کمتر از احساساتشان برای یکدیگر میگویند و شاید حتی وقتی کنار هم هستند، احساس تنهایی کنند.
در چنین شرایطی ممکن است یکی از زوجین بگوید:
«ما کنار هم زندگی میکنیم، ولی دیگه حس نمیکنم به هم نزدیکیم.»
از بین رفتن صمیمیت لزوماً به این معنی نیست که عشق تمام شده است. صمیمیت یک فرایند پویاست و میتواند تحت تأثیر استرس، تعارضهای حلنشده، فشارهای زندگی، تغییرات فردی، مشکلات ارتباطی و مسائل جنسی قرار بگیرد.
پژوهشها نیز ارتباط میان صمیمیت عاطفی، صمیمیت جنسی، ارتباط زوجین و رضایت از رابطه را تأیید کردهاند. برای مثال، یک مطالعه روی زوجهای متأهل نشان داد ابعاد عاطفی و جنسی صمیمیت با رضایت از رابطه ارتباط دارند.
صمیمیت دقیقاً یعنی چه؟
صمیمیت فقط رابطه جنسی نیست.
وقتی درباره صمیمیت صحبت میکنیم، میتوانیم چند بُعد مختلف را در نظر بگیریم:
صمیمیت عاطفی
یعنی بتوانید احساسات، نگرانیها، ترسها، نیازها و خواستههای خود را با همسرتان در میان بگذارید و احساس کنید شنیده و پذیرفته میشوید.
صمیمیت فکری
یعنی بتوانید درباره افکار، علایق، ارزشها و موضوعات مختلف با یکدیگر صحبت کنید.
صمیمیت فیزیکی
مثل در آغوش گرفتن، بوسیدن، لمس محبتآمیز و نزدیکی فیزیکی که الزاماً به رابطه جنسی منتهی نمیشود.
صمیمیت جنسی
بخشی از صمیمیت زوجی است که به رابطه جنسی، رضایت جنسی و توانایی صحبت کردن درباره نیازها و ترجیحات جنسی مربوط میشود.
بنابراین ممکن است یک زوج رابطه جنسی داشته باشند، اما از نظر عاطفی فاصله زیادی گرفته باشند؛ یا برعکس، ارتباط عاطفی خوبی داشته باشند اما در بخش جنسی با مشکل مواجه باشند.
چرا صمیمیت بین زن و شوهر از بین میرود؟
از بین رفتن صمیمیت معمولاً نتیجه یک اتفاق واحد نیست و ممکن است بهتدریج شکل بگیرد.
۱. دعواهای حلنشده
اگر زوجین بارها درباره یک موضوع بحث کنند اما هیچوقت آن را واقعاً حل نکنند، ممکن است بهمرور از گفتوگو کردن خسته شوند.
در نهایت به جای حل اختلاف، سکوت و فاصله ایجاد میشود.
۲. سرزنش و انتقاد مداوم
وقتی فرد احساس کند هر بار درباره خودش صحبت میکند با انتقاد یا تحقیر مواجه میشود، ممکن است کمکم از بیان احساساتش خودداری کند.
و وقتی گفتوگو و خودافشایی کاهش پیدا کند، فرصت شکلگیری صمیمیت نیز کمتر میشود.
۳. مشغله و خستگی
کار، فرزند، مسائل مالی، مسئولیتهای خانه و فشارهای روزمره میتوانند زمان و انرژی زوجین را کاهش دهند.
گاهی زوجین دیگر فرصتی برای «زوج بودن» ندارند و تمام رابطه به مدیریت زندگی روزمره محدود میشود.
۴. رنجشهای قدیمی
ممکن است یک اتفاق مربوط به سالها قبل هنوز از نظر عاطفی حل نشده باشد.
فرد شاید دیگر درباره آن صحبت نکند، اما احساس ناراحتی، بیاعتمادی یا دلخوری همچنان در رابطه باقی مانده باشد.
۵. کاهش توجه و محبت
صمیمیت معمولاً با مجموعهای از رفتارهای کوچک ساخته میشود.
وقتی تشکر کردن، پرسیدن حال یکدیگر، تماس محبتآمیز، گفتوگوی روزانه و توجه به نیازهای همسر به مرور کم شود، فاصله ممکن است بیشتر شود.
۶. مشکلات جنسی
گاهی کاهش صمیمیت عاطفی و مشکلات جنسی یکدیگر را تحت تأثیر قرار میدهند.
مشکلات جنسی نیز ممکن است باعث خجالت، اجتناب، رنجش یا کاهش اعتمادبهنفس شوند و در نتیجه فرد از نزدیکی بیشتر با همسرش فاصله بگیرد.
پژوهشها نشان دادهاند که کیفیت ارتباط درباره مسائل جنسی با رضایت رابطه و رضایت جنسی ارتباط مثبت دارد؛ یک فراتحلیل از ۹۳ مطالعه و بیش از ۳۸ هزار فرد در رابطه نیز این ارتباط را گزارش کرده است.
آیا وقتی صمیمیت از بین رفته یعنی عشق هم تمام شده؟
نه لزوماً.
این دو موضوع یکی نیستند.
ممکن است علاقه و تعهد هنوز وجود داشته باشد، اما الگوهای رفتاری و ارتباطی زوجین بهگونهای شده باشد که صمیمیت کمتر احساس شود.
مثلاً زوجی را تصور کنید که هر دو یکدیگر را دوست دارند اما:
دائماً خستهاند؛
زمان مشترک ندارند؛
درباره مشکلاتشان صحبت نمیکنند؛
از یکدیگر دلخورند؛
و بیشتر گفتوگوهایشان درباره کارهای روزمره است.
در این شرایط ممکن است عشق وجود داشته باشد، اما احساس نزدیکی کاهش پیدا کرده باشد.
به همین دلیل بهتر است قبل از رسیدن به نتیجهای مثل «دیگه منو دوست نداره»، بررسی کنیم چه اتفاقی در رابطه افتاده است.
۱۰ راهکار برای برگرداندن صمیمیت به رابطه
۱. از گفتوگوهای روزمره فراتر بروید
اگر تمام صحبتهای زوجین درباره خرید، قبض، بچه، کار و برنامه فردا باشد، رابطه به مرور میتواند حالت کاملاً کاربردی پیدا کند.
گاهی درباره موضوعات شخصیتر صحبت کنید:
این روزها چه چیزی ذهنت را درگیر کرده؟
این روزها از چه چیزی بیشتر خستهای؟
چه چیزی خوشحالت میکند؟
این روزها از من چه انتظاری داری؟
چه چیزی باعث میشود احساس نزدیکی بیشتری به من کنی؟
هدف این نیست که هر شب یک گفتوگوی عمیق داشته باشید؛ هدف این است که ارتباط عاطفی کاملاً از بین نرود.
۲. زمان دونفره را جدی بگیرید
با هم بودن با «وقت باکیفیت» یکسان نیست.
ممکن است دو نفر ساعتها کنار هم باشند اما هرکدام مشغول موبایل یا کار خودشان باشند.
حتی ۲۰ یا ۳۰ دقیقه زمان بدون موبایل و حواسپرتی میتواند فرصت مناسبی برای ارتباط ایجاد کند.
قرار نیست همیشه بیرون بروید یا هزینه زیادی کنید.
یک چای دونفره، پیادهروی، تماشای یک فیلم یا گفتوگوی آرام در خانه هم میتواند زمان مشترک ایجاد کند.
۳. محبت فیزیکی را فقط به رابطه جنسی محدود نکنید
لمس محبتآمیز، در آغوش گرفتن، گرفتن دست همسر یا یک بوسه ساده میتواند پیام نزدیکی و توجه منتقل کند.
البته این رفتارها باید با رضایت و راحتی هر دو نفر همراه باشد.
صمیمیت فیزیکی قرار نیست وظیفه یا اجبار باشد.
۴. قدردانی را بیشتر کنید
وقتی مدت زیادی در یک رابطه هستیم، ممکن است کارهای خوب همسرمان برایمان عادی شوند.
گاهی یک جمله ساده مثل:
«ممنون که امروز حواست به من بود.»
یا:
«میدونم این روزها خیلی خستهای، ممنون که کمکم میکنی.»
میتواند احساس دیده شدن را بیشتر کند.
۵. درباره احساسات، نه فقط اتفاقات، صحبت کنید
تفاوت زیادی بین این دو جمله وجود دارد:
«امروز سر کار خیلی شلوغ بود.»
و:
«امروز سر کار خیلی تحت فشار بودم و واقعاً نیاز داشتم یکی حالم رو بپرسه.»
دومی فرصت بیشتری برای ایجاد ارتباط عاطفی فراهم میکند.
البته بیان احساسات به معنای این نیست که همسر شما باید همیشه مشکل را حل کند.
گاهی فرد فقط نیاز دارد شنیده شود.
۶. شنونده باشید، نه فقط پاسخدهنده
وقتی همسرمان از مشکلی صحبت میکند، ممکن است فوراً بخواهیم راهحل بدهیم.
اما همیشه راهحل خواسته نمیشود.
گاهی بهتر است ابتدا بگوییم:
«میفهمم چرا این موضوع ناراحتت کرده.»
یا:
«اگر درست فهمیده باشم، بیشتر از خود اتفاق، این ناراحتت کرده که احساس کردی تنها موندی؛ درسته؟»
این نوع توجه میتواند کیفیت ارتباط را افزایش دهد.
۷. درباره رنجشهای قدیمی با زمان مناسب صحبت کنید
اگر دلخوریهای قدیمی روی رابطه باقی ماندهاند، نادیده گرفتنشان همیشه باعث از بین رفتن آنها نمیشود.
اما مطرح کردن آنها وسط دعوا نیز معمولاً نتیجه خوبی ندارد.
یک زمان آرام انتخاب کنید و درباره یک موضوع مشخص صحبت کنید.
هدف این نباشد که ثابت کنید چه کسی مقصر بوده است.
هدف این باشد که بفهمید:
«این اتفاق چه اثری روی رابطه ما گذاشته و برای بهتر شدن شرایط چه کاری میتوانیم انجام دهیم؟»
۸. درباره نیازهای عاطفیتان واضحتر صحبت کنید
گاهی فرد انتظار دارد همسرش خودش بفهمد چه چیزی لازم دارد.
مثلاً:
«اگه دوستم داشت خودش میفهمید که به توجه نیاز دارم.»
اما همسر شما الزاماً نمیتواند ذهن شما را بخواند.
به جای انتظار، درخواست مشخص داشته باشید:
«این روزها بیشتر نیاز دارم چند دقیقه در روز با هم بدون موبایل صحبت کنیم.»
یا:
«وقتی ناراحتم، بیشتر از راهحل دادن نیاز دارم اول حرفهام رو بشنوی.»
۹. درباره رابطه جنسی بدون شرم و سرزنش صحبت کنید
اگر کاهش صمیمیت با کاهش رضایت جنسی همراه شده، بهتر است موضوع کاملاً نادیده گرفته نشود.
درباره آنچه برای هر دو نفر راحت، مطلوب یا ناراحتکننده است صحبت کنید.
گفتوگو درباره رابطه جنسی نباید تبدیل به مقصر کردن یکدیگر شود.
به جای:
«تو دیگه هیچ علاقهای به من نداری.»
میتوان گفت:
«احساس میکنم در این بخش از رابطه از هم فاصله گرفتیم و دوست دارم بدون سرزنش دربارهاش صحبت کنیم.»
شواهد پژوهشی نیز اهمیت کیفیت ارتباط جنسی را نشان میدهد و کیفیت این نوع گفتوگو با رضایت رابطه و رضایت جنسی ارتباط دارد.
۱۰. برای رابطهتان برنامه داشته باشید
صمیمیت معمولاً فقط با یک گفتوگوی بزرگ برنمیگردد.
بسیاری از رفتارهای کوچک، اگر بهصورت مداوم تکرار شوند، اهمیت بیشتری دارند.
مثلاً:
هر روز: ۱۵ دقیقه گفتوگوی بدون موبایل
هر هفته: یک فعالیت دونفره
هر روز: یک رفتار محبتآمیز یا قدردانی
هر چند هفته: گفتوگویی درباره وضعیت رابطه
این کارها قرار نیست مشکل هر رابطهای را بهتنهایی حل کنند، اما میتوانند فرصت بیشتری برای ارتباط ایجاد کنند.
اگر فقط یکی از ما برای برگشتن صمیمیت تلاش کند چه؟
ترمیم رابطه معمولاً وقتی آسانتر است که هر دو نفر در آن مشارکت کنند.
اگر یکی از زوجین دائماً تلاش کند اما طرف مقابل کاملاً از رابطه کنارهگیری کند، ممکن است احساس ناامیدی و خستگی ایجاد شود.
در چنین شرایطی بهتر است به جای تلاشهای بیشتر و بیشتر، درباره خود این فاصله صحبت شود:
«احساس میکنم مدتیه از هم فاصله گرفتیم. تو هم این فاصله رو احساس میکنی؟»
پاسخ به همین سؤال میتواند شروع یک گفتوگوی مهم باشد.
چه زمانی کاهش صمیمیت نیاز به مشاوره دارد؟
گاهی فاصله ایجادشده آنقدر طولانی یا عمیق شده که زوجین بهتنهایی نمیتوانند الگوی رابطه را تغییر دهند.
بهتر است از کمک تخصصی استفاده کنید اگر:
مدت زیادی است احساس میکنید از هم فاصله گرفتهاید؛
هر گفتوگو سریعاً به دعوا تبدیل میشود؛
یکی از شما کاملاً از رابطه عاطفی کنارهگیری کرده است؛
رنجشهای قدیمی مرتب تکرار میشوند؛
اعتماد بین شما آسیب دیده است؛
مشکلات جنسی نیز به رابطه اضافه شدهاند؛
یا تلاشهای قبلی برای نزدیک شدن نتیجه ندادهاند.
پژوهشهای مربوط به زوجدرمانی نشان دادهاند که مداخلات زوجی میتوانند در حوزههایی مانند رضایت رابطه، ارتباط و صمیمیت عاطفی اثرگذار باشند؛ البته نتیجه به شرایط زوج و نوع مداخله بستگی دارد.
یک نکته مهم
اگر در رابطه خشونت، تهدید، اجبار یا کنترل شدید وجود دارد، موضوع فقط «برگرداندن صمیمیت» نیست.
در چنین شرایطی ابتدا باید امنیت و شرایط رابطه بررسی شود و توصیههای عمومی درباره افزایش صمیمیت نباید جای ارزیابی تخصصی را بگیرد.
یک تمرین ساده برای شروع دوباره
امشب ۱۵ دقیقه بدون موبایل کنار هم بنشینید.
هر نفر به این سه سؤال پاسخ دهد:
۱. این روزها بیشتر از چه چیزی در زندگیام خسته یا نگرانم؟
۲. چه چیزی باعث میشود در کنار تو احساس نزدیکی بیشتری کنم؟
۳. یک کاری که دوست دارم از این هفته برای رابطهمان انجام دهیم چیست؟
در زمان پاسخ دادن، طرف مقابل فقط گوش کند و وسط صحبت وارد دفاع، توجیه یا ارائه راهحل نشود.
بعد از تمام شدن صحبتها میتوانید جای خود را عوض کنید.
هدف این تمرین پیدا کردن مقصر نیست؛ هدف این است که دوباره از دنیای درونی یکدیگر باخبر شوید.
جمعبندی
از بین رفتن صمیمیت الزاماً به معنی تمام شدن عشق نیست.
گاهی رابطه زیر فشار زندگی، تعارضهای حلنشده، خستگی، مشکلات ارتباطی یا مسائل جنسی قرار گرفته و به همین دلیل احساس نزدیکی کاهش پیدا کرده است.
برای بازسازی صمیمیت میتوانید از قدمهای کوچک شروع کنید:
زمان دونفره ایجاد کنید.
بیشتر درباره احساسات صحبت کنید.
به حرفهای همدیگر گوش دهید.
محبت فیزیکی را بیشتر کنید.
قدردانی را فراموش نکنید.
درباره نیازهای عاطفی واضحتر صحبت کنید.
مسائل جنسی را با احترام و بدون سرزنش مطرح کنید.
و اگر مشکل عمیق یا طولانی شده است، از کمک تخصصی استفاده کنید.
صمیمیت معمولاً با یک اتفاق بزرگ برنمیگردد؛ با مجموعهای از رفتارهای کوچک و مداوم دوباره ساخته میشود.
اگر احساس میکنید بین شما و همسرتان فاصله ایجاد شده است
اگر کاهش صمیمیت، فاصله عاطفی، مشکلات ارتباطی یا اختلافات زناشویی مدت زیادی است ادامه دارد، میتوانید برای بررسی دقیقتر شرایط رابطه از مشاوره حضوری در کلینیک دکتر مریم موحدنژاد در زمینه زوجدرمانی استفاده کنید.
