رابطه جنسیمون دچار مشکل شده؛ علتش چیه و چطور بهترش کنیم؟
مشکلات جنسی در زندگی مشترک موضوعی حساس است که بسیاری از زوجها تجربه میکنند، اما به دلیل خجالت، ترس از قضاوت یا نگرانی از ناراحت شدن همسر، درباره آن صحبت نمیکنند.
گاهی مشکل به شکل کاهش میل جنسی دیده میشود، گاهی یکی از زوجین از رابطه لذت کافی نمیبرد، گاهی رابطه جنسی بهدلیل درد یا مشکلات جسمی دشوار شده و گاهی هم اختلاف و ناراحتیهای عاطفی باعث شده نزدیکی بین زوجین کمتر شود.
نکته مهم این است که مشکل جنسی همیشه فقط یک مشکل جنسی نیست. سلامت جسم، وضعیت روانی، کیفیت رابطه، میزان صمیمیت، استرس، داروها، تغییرات هورمونی و نحوه ارتباط زوجین میتوانند در آن نقش داشته باشند.
پژوهشها نیز نشان دادهاند که ارتباط میان کیفیت رابطه، ارتباط جنسی و رضایت جنسی دوطرفه است؛ یعنی هم کیفیت رابطه میتواند بر زندگی جنسی اثر بگذارد و هم مشکلات جنسی ممکن است رضایت از رابطه را کاهش دهند.
از کجا بفهمیم رابطه جنسیمان دچار مشکل شده است؟
هر تفاوتی در میل یا ترجیحات جنسی الزاماً به معنای وجود اختلال نیست.
اما اگر یکی از زوجین یا هر دو نفر برای مدت قابلتوجهی از وضعیت جنسی خود ناراضی باشند، دچار ناراحتی شوند یا این مسئله باعث فاصله، دعوا یا آسیب به رابطه شود، بهتر است موضوع جدی گرفته شود.
برخی نشانههای رایج عبارتاند از:
کاهش قابلتوجه میل جنسی
تفاوت شدید در میزان میل زن و شوهر
دشواری در برانگیختگی
مشکل در رسیدن به ارگاسم
درد هنگام رابطه
مشکلات مربوط به نعوظ یا انزال
ترس یا اضطراب هنگام رابطه
اجتناب مداوم از رابطه جنسی
احساس اجبار یا بیمیلی در رابطه
کاهش رضایت یکی یا هر دو نفر
ناتوانی در صحبت کردن درباره نیازهای جنسی
وجود یکی از این موارد بهتنهایی به معنای تشخیص یک اختلال جنسی نیست و برای تشخیص دقیق، شرایط فردی، جسمی، روانی و رابطهای باید بررسی شود.
چرا رابطه جنسی بین زوجین دچار مشکل میشود؟
علت مشکلات جنسی میتواند بسیار متفاوت باشد و گاهی چند عامل همزمان در آن نقش دارند.
۱. استرس و فشارهای روزمره
وقتی ذهن فرد دائماً درگیر کار، مشکلات مالی، فرزند، خانواده یا نگرانیهای آینده است، ممکن است میل و تمرکز جنسی کاهش پیدا کند.
این مسئله لزوماً به معنای بیعلاقگی به همسر نیست.
گاهی فرد از نظر عاطفی همچنان همسرش را دوست دارد، اما فشار روانی اجازه نمیدهد مانند گذشته برای رابطه جنسی آمادگی داشته باشد.
۲. مشکلات عاطفی بین زوجین
رنجش، دلخوری، بیاعتمادی، دعواهای مکرر یا احساس نادیده گرفته شدن میتوانند روی رابطه جنسی اثر بگذارند.
وقتی فرد در رابطه احساس امنیت و آرامش نمیکند، طبیعی است که نزدیکی جنسی نیز برای او دشوارتر شود.
پژوهشها نیز ارتباط میان تعارضهای حلنشده، رضایت رابطه و مشکلات جنسی را مورد توجه قرار دادهاند.
۳. تفاوت در میزان میل جنسی
ممکن است یکی از زوجین تمایل بیشتری به رابطه جنسی داشته باشد و دیگری میل کمتری داشته باشد.
اگر این تفاوت بدون گفتوگو و درک متقابل مدیریت نشود، ممکن است به احساس طرد شدن در یک نفر و احساس فشار در نفر دیگر منجر شود.
۴. نداشتن گفتوگوی مناسب درباره رابطه جنسی
بعضی زوجها سالها با هم زندگی میکنند اما هیچوقت درباره خواستهها، نگرانیها، ترجیحات و ناراحتیهای جنسی خود صحبت نمیکنند.
در نتیجه هرکدام حدس میزند دیگری چه میخواهد.
در حالی که پژوهشهای گسترده نشان دادهاند کیفیت ارتباط جنسی با رضایت جنسی و رضایت از رابطه ارتباط مثبتی دارد. در یک فراتحلیل از ۹۳ مطالعه و بیش از ۳۸ هزار فرد در رابطه، کیفیت ارتباط جنسی با رضایت رابطه و رضایت جنسی ارتباط داشت.
۵. مشکلات جسمی و پزشکی
برخی مشکلات جسمی و پزشکی نیز میتوانند روی عملکرد جنسی اثر بگذارند.
برای مثال:
بعضی بیماریهای مزمن
تغییرات هورمونی
دردهای جسمی
مشکلات عروقی
برخی مشکلات عصبی
اختلالات خواب
یا عوارض بعضی داروها
بنابراین اگر یک مشکل جنسی جدید، شدید یا مداوم ایجاد شده است، نباید علت روانشناختی را تنها احتمال موجود در نظر گرفت.
گاهی لازم است ابتدا ارزیابی پزشکی انجام شود.
۶. تجربههای ناخوشایند یا اضطراب جنسی
ترس از قضاوت شدن، نگرانی درباره عملکرد، تصویر بدنی منفی یا تجربههای ناخوشایند قبلی میتوانند باعث افزایش اضطراب هنگام رابطه شوند.
گاهی فرد آنقدر نگران «خوب عمل کردن» است که نمیتواند روی احساس و ارتباط با همسرش تمرکز کند.
آیا کاهش رابطه جنسی یعنی همسرم دیگر من را دوست ندارد؟
نه لزوماً.
کاهش میل یا دفعات رابطه جنسی بهتنهایی نمیتواند نشان دهد که علاقه عاطفی از بین رفته است.
ممکن است عواملی مانند استرس، خستگی، مشکلات جسمی، تغییرات هورمونی، افسردگی یا اضطراب، تعارضهای رابطهای یا مشکلات ارتباطی در این مسئله نقش داشته باشند.
به همین دلیل بهتر است به جای نتیجهگیری سریع، ابتدا علت را پیدا کنید.
به جای اینکه بگویید:
«دیگه منو دوست نداری.»
میتوانید بگویید:
«احساس میکنم مدتیه از نظر جنسی از هم فاصله گرفتیم و دوست دارم بفهمم چه اتفاقی افتاده.»
این جمله احتمال گفتوگوی سازنده را بیشتر میکند.
۹ راهکار برای بهتر شدن رابطه جنسی زوجین
۱. درباره مشکل صحبت کنید
سکوت طولانی معمولاً مشکل را حل نمیکند.
اما زمان و شیوه صحبت کردن اهمیت زیادی دارد.
موضوع را وسط دعوا یا درست قبل از رابطه جنسی مطرح نکنید.
زمانی را انتخاب کنید که هر دو آرام باشید.
مثلاً:
«دوست دارم درباره رابطهمون صحبت کنیم، نه برای اینکه مقصر پیدا کنیم؛ فقط میخوام ببینیم چطور میتونیم شرایط رو بهتر کنیم.»
۲. به جای سرزنش، درباره احساس خودتان صحبت کنید
جملاتی مثل:
«تو اصلاً منو نمیخوای.»
«تو هیچوقت به نیازهای من توجه نمیکنی.»
ممکن است طرف مقابل را وارد حالت دفاعی کنند.
بهتر است بگویید:
«وقتی مدت زیادی رابطه نداریم، احساس میکنم ازت فاصله گرفتم و دلم میخواد دربارهاش با هم صحبت کنیم.»
این نوع بیان، تجربه شخصی شما را منتقل میکند بدون اینکه مستقیماً همسرتان را متهم کند.
۳. درباره نیازها و ترجیحاتتان صادقانه صحبت کنید
همسر شما نمیتواند چیزی را که هیچوقت دربارهاش صحبت نکردهاید، حتماً حدس بزند.
درباره چیزهایی که باعث احساس آرامش، نزدیکی یا ناراحتی شما میشوند صحبت کنید.
این گفتوگو باید دوطرفه باشد.
هر دو نفر باید فرصت داشته باشند بدون ترس از تمسخر یا تحقیر صحبت کنند.
۴. صمیمیت را فقط به رابطه جنسی محدود نکنید
برای بعضی زوجها، زمانی که رابطه جنسی دچار مشکل میشود، تمام تماس فیزیکی نیز از بین میرود.
در حالی که نزدیکی میتواند با رفتارهای سادهتری شروع شود:
در آغوش گرفتن
گرفتن دست یکدیگر
بوسه
لمس محبتآمیز
وقت گذراندن دونفره
گفتوگوی صمیمانه
این رفتارها جای رابطه جنسی را نمیگیرند، اما میتوانند به حفظ ارتباط عاطفی و فیزیکی کمک کنند.
۵. فشار برای «عملکرد خوب» را کمتر کنید
گاهی فرد آنقدر نگران عملکرد جنسی است که خود همین اضطراب به مشکل تبدیل میشود.
رابطه جنسی نباید شبیه یک امتحان باشد.
تمرکز بیش از حد روی اینکه «آیا همه چیز درست پیش میرود؟» میتواند توجه فرد را از احساس، لذت و ارتباط با شریک زندگی دور کند.
اگر اضطراب عملکرد مداوم است، بهتر است به جای سرزنش خود یا همسر، علت آن بررسی شود.
۶. تفاوت میل جنسی را شخصی نکنید
اگر میل جنسی دو نفر یکسان نیست، فردی که میل کمتری دارد لزوماً همسرش را دوست ندارد و فردی که میل بیشتری دارد لزوماً بیش از حد مطالبهگر نیست.
این تفاوت میتواند یکی از موضوعات طبیعی قابل مذاکره در رابطه باشد.
مهم این است که هیچکس برای رابطه جنسی تحت فشار یا اجبار قرار نگیرد و نیازهای هر دو نفر جدی گرفته شود.
۷. مشکلات رابطه را جدا از مشکلات جنسی نبینید
اگر بین شما و همسرتان دائماً دعوا وجود دارد، اعتماد آسیب دیده یا رنجشهای قدیمی حل نشدهاند، ممکن است بررسی این مسائل برای بهبود زندگی جنسی نیز ضروری باشد.
در واقع، رابطه عاطفی و رابطه جنسی کاملاً از یکدیگر جدا نیستند.
کیفیت ارتباط زوجین و کیفیت ارتباط درباره مسائل جنسی هر دو با رضایت رابطه و رضایت جنسی ارتباط دارند.
۸. اگر مشکل جسمی وجود دارد، ارزیابی پزشکی را جدی بگیرید
اگر مشکل جنسی ناگهانی ایجاد شده، مداوم است یا همراه با درد، تغییرات جسمی یا علائم پزشکی دیگر است، مراجعه به پزشک میتواند ضروری باشد.
مشکلات جنسی گاهی علت پزشکی دارند و نباید همه آنها را صرفاً به مشکلات روانی یا رابطهای نسبت داد.
در صورت نیاز، روانشناس یا متخصص حوزه سلامت جنسی نیز میتواند در کنار ارزیابی پزشکی به بررسی عوامل روانشناختی و رابطهای کمک کند.
۹. اگر مشکل ادامه دارد، از متخصص کمک بگیرید
گاهی زوجین ماهها یا حتی سالها تلاش میکنند مشکل را خودشان حل کنند، اما هر بار گفتوگو به دعوا، سکوت یا فاصله بیشتر ختم میشود.
در این شرایط مراجعه به متخصص میتواند به پیدا کردن علت و انتخاب روش مناسب کمک کند.
مرور نظاممند پژوهشها درباره زوجهای ایرانی نیز نشان داده است که مداخلات مبتنی بر آموزش مهارتهای ارتباطی و مهارتهای زناشویی/جنسی در مطالعات بررسیشده با بهبود برخی شاخصهای رضایت زناشویی، عملکرد و رضایت جنسی همراه بودهاند؛ البته کیفیت و طراحی مطالعات یکسان نبوده و نمیتوان نتیجه یکسانی برای همه زوجها تضمین کرد.
وقتی یکی از زوجین رابطه جنسی نمیخواهد، چه کنیم؟
این یکی از حساسترین موقعیتها در زندگی مشترک است.
اولین نکته این است که رضایت و اختیار هر دو نفر باید محترم باشد.
رابطه جنسی نباید با تهدید، اجبار، تحقیر یا فشار عاطفی اتفاق بیفتد.
در عین حال، اگر کاهش میل جنسی طولانی شده و روی رابطه تأثیر گذاشته است، بهتر است موضوع نادیده گرفته نشود.
به جای فشار آوردن میتوان پرسید:
«فکر میکنی چه چیزی باعث شده این مدت تمایلت کمتر بشه؟»
ممکن است پاسخ مربوط به خستگی، استرس، مشکلات رابطه، درد، دارو، وضعیت جسمی یا عوامل دیگری باشد.
هدف گفتوگو در قدم اول، فهمیدن علت است، نه مجبور کردن طرف مقابل.
اگر میل جنسی زن و شوهر خیلی با هم فرق دارد چه کنیم؟
تفاوت میل جنسی یکی از موضوعاتی است که میتواند به مرور باعث ناراحتی هر دو نفر شود.
فردی که میل بیشتری دارد ممکن است احساس طرد شدن کند.
فردی که میل کمتری دارد ممکن است احساس فشار یا ناکافی بودن داشته باشد.
برای مدیریت این تفاوت، زوجین میتوانند درباره این موارد صحبت کنند:
زمان و شرایط مناسب برای نزدیکی
میزان نیاز هر فرد
عواملی که میل جنسی را افزایش یا کاهش میدهند
مشکلات جسمی یا روانی احتمالی
میزان صمیمیت عاطفی
شیوه ابراز محبت
انتظارات هر دو نفر از رابطه جنسی
در این گفتوگو هدف این نیست که مشخص شود «چه کسی درست میگوید».
هدف پیدا کردن راهی است که نیازها، مرزها و رضایت هر دو نفر تا حد امکان در نظر گرفته شود.
چه زمانی مشکل جنسی نیاز به بررسی تخصصی دارد؟
اگر یکی از شرایط زیر وجود دارد، بهتر است موضوع را جدی بگیرید:
مشکل برای مدت طولانی ادامه دارد.
باعث ناراحتی قابلتوجه شما یا همسرتان شده است.
رابطه جنسی به دلیل درد دشوار یا غیرممکن شده است.
مشکلات نعوظ، انزال، میل یا برانگیختگی بهطور مداوم وجود دارد.
مشکل ناگهان شروع شده است.
اختلاف جنسی باعث دعوای مکرر شده است.
یکی از زوجین دائماً احساس طرد شدن یا تحت فشار بودن میکند.
درباره رابطه جنسی اصلاً نمیتوانید بدون دعوا صحبت کنید.
مشکل جنسی همراه با علائم جسمی یا روانی دیگری است.
در چنین شرایطی بهتر است به جای حدس زدن، علت بهصورت تخصصی بررسی شود.
آیا مشاوره میتواند مشکلات جنسی زوجین را بهتر کند؟
در بسیاری از موارد، بله؛ اما نوع کمک مورد نیاز به علت مشکل بستگی دارد.
اگر عامل اصلی، مشکلات ارتباطی یا تعارض زوجین باشد، زوجدرمانی میتواند مفید باشد.
اگر مسئله بیشتر به عملکرد جنسی، اضطراب جنسی یا الگوهای رفتاری مربوط باشد، ارزیابی و مداخله تخصصی در حوزه مسائل جنسی میتواند مناسبتر باشد.
اگر احتمال علت جسمی وجود داشته باشد، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
در برخی مطالعات، مداخلات روانشناختی و مشاورهای با بهبود برخی شاخصهای رضایت جنسی و زناشویی همراه بودهاند.
بنابراین یک نسخه واحد برای همه زوجها وجود ندارد و ابتدا باید مشخص شود مشکل از کجا ناشی میشود.
یک تمرین برای شروع گفتوگو درباره رابطه جنسی
اگر مدت زیادی است درباره رابطه جنسی صحبت نکردهاید، لازم نیست از همان ابتدا وارد جزئیات بسیار حساس شوید.
هرکدام از شما بهتنهایی به این سه سؤال فکر کنید:
۱. از چه چیزی در رابطه جنسیمان راضی هستم؟
۲. چه چیزی دوست دارم تغییر کند؟
۳. برای اینکه در رابطه احساس امنیت و صمیمیت بیشتری داشته باشم، به چه چیزی نیاز دارم؟
بعد، در یک زمان آرام پاسخهایتان را با یکدیگر در میان بگذارید.
در این گفتوگو قانون مهمی داشته باشید:
نه مسخره کردن، نه سرزنش و نه دفاع فوری.
اگر با حرف همسرتان موافق نیستید، ابتدا مطمئن شوید منظور او را درست فهمیدهاید.
مثلاً:
«اگر درست فهمیده باشم، چیزی که بیشتر اذیتت میکنه اینه که احساس میکنی بهت توجه نمیکنم؛ درسته؟»
گاهی همین شنیده شدن میتواند اولین قدم برای تغییر الگوی ارتباطی باشد.
جمعبندی
مشکلات جنسی در زندگی مشترک موضوعی شایع و چندعاملی هستند و نباید همیشه آنها را نشانه پایان عشق یا رابطه دانست.
ممکن است عواملی مانند:
استرس و خستگی
مشکلات عاطفی
اختلاف در میزان میل
مشکلات ارتباطی
اضطراب
عوامل جسمی و پزشکی
داروها
یا تجربههای ناخوشایند
در ایجاد یا تداوم این مشکلات نقش داشته باشند.
اولین قدم، سرزنش نکردن یکدیگر و تلاش برای پیدا کردن علت واقعی مشکل است.
با هم درباره نیازها و نگرانیها صحبت کنید، صمیمیت عاطفی را تقویت کنید، به رضایت و مرزهای هر دو نفر احترام بگذارید و اگر مشکل ادامهدار یا شدید است، از کمک تخصصی استفاده کنید.
مشکل جنسی چیزی نیست که لازم باشد از آن خجالت بکشید؛ گاهی اولین قدم برای بهتر شدن رابطه، فقط این است که بتوانید درباره آن با آرامش و بدون قضاوت صحبت کنید.
اگر رابطه جنسی شما دچار مشکل شده است
اگر مشکلات جنسی یا کاهش صمیمیت باعث فاصله و اختلاف بین شما و همسرتان شده است، میتوانید برای بررسی تخصصی شرایط رابطه و پیدا کردن ریشه مشکل از مشاوره حضوری در کلینیک دکتر مریم موحدنژاد در زمینه زوجدرمانی و مسائل زناشویی کمک بگیرید.
